TAKHIN & Holistisch Grondwerk

Werken aan de basis, waarom grondwerk het rijdwerk versterkt

Inzichten in balans, biomechanica en communicatie vanuit de basis

Als je mij vraagt waarom ik zoveel waarde hecht aan holistisch grondwerk, zeg ik altijd: “Alles begint bij de basis.”
Grondwerk is geen bijzaak. Het is geen warming-up omdat het toevallig handig uitkomt. Het is het fundament waarop vertrouwen, balans, lichaamsbewustzijn én rijtechniek rusten. Zonder solide basis is rijden eigenlijk een beetje alsof je een huis bouwt op een zandbank. Je krijgt het wel recht, maar vroeg of laat gaat er iets wiebelen, en geloof me, een wiebelend paard voelt niemand graag onder zich.

Waarom TAKHIN zo goed werkt vanaf de grond

De TAKHIN-methode werkt vanuit ritme, ontspanning en co-regulatie. Waar veel trainingsmethodes focussen op wat het paard moet doen, kijkt TAKHIN naar hoe het paard het doet: voelt het zich veilig? Is zijn lichaam ontspannen? Kan hij zijn achterhand gebruiken, zijn rug vrij bewegen, en zijn balans behouden?

Wanneer een paard zich veilig en gebalanceerd voelt, verandert zijn hele lichaam. De stappen worden vloeiender, het hoofd en de hals ontspannen, de ribbenkast beweegt vrijer (de Cocq, 2012). En dat is precies wat grondwerk doet: het geeft het paard de kans om vanuit ontspanning en eigen lichaamsbewustzijn te leren.

Holistisch: kijken naar het hele paard

Holistisch betekent hier: kijken naar het hele systeem, niet alleen het hoofd en de benen. Lichaam, adem, houding, ruggebruik, achterhand, kaak, emoties, motivatie en eerdere ervaringen, alles beïnvloedt hoe een paard beweegt en leert (Clayton & Hobbs, 2017).

In plaats van bewegingen af te dwingen, faciliteert holistisch grondwerk een omgeving waarin het paard kan ontdekken en zichzelf kan dragen. Dit “werken met in plaats van aan het paard” helpt spanning te verminderen en balans te versterken. Het effect? Een paard dat meer ontspannen en beschikbaar is voor communicatie, zowel op de grond als later in het zadel.

Biomechanica: van grond naar zadel

Veel rijproblemen beginnen niet in het zadel, maar op de grond. Denk aan een paard dat:

• op de voorhand loopt
• zijn rug wegdrukt
• de achterhand niet goed onderbrengt
• spanning vasthoudt in kaak of hals

Deze patronen beïnvloeden automatisch hoe het paard reageert als je er later op gaat zitten. Grondwerk geeft je de kans om deze patronen te zien, te begrijpen en voorzichtig te corrigeren (de Cocq, 2012; Pendry & Roeterink, 2023).

Daarnaast laat onderzoek zien dat bewegingen van het paard letterlijk worden overgedragen op de mens in het zadel. Als het paard uit balans is, voelt de ruiter dat direct in houding, stabiliteit en motoriek (The Translation of Movement From the Equine to Rider, 2019). Goed grondwerk legt dus letterlijk het fundament voor een harmonieus rijdwerk.

Balans als sleutel tot succes

Een paard dat in balans staat, is:

• veiliger
• lichter onder het zadel
• rechter en vloeiender in de beweging
• fysiek sterker
• emotioneel stabieler

Holistisch grondwerk helpt het paard deze balans te vinden door:

• ritme en regelmaat
• ontspanning en loslaten
• duidelijke lichaamstaal van de mens
• en vooral tijd en ruimte om zelf te voelen

Pas wanneer het paard zichzelf kan dragen en zijn rug kan gebruiken, ontstaat optimale samenwerking. Onderzoek ondersteunt dit: paarden die gecontroleerd en respectvol getraind worden, vertonen minder spanning en betere bewegingskwaliteit (Pendry & Roeterink, 2023; Assessing Equine Behavioural Responses in Equine-Assisted Services, 2025).

Communicatie vanuit de basis

Net als in elke relatie kun je ook bij een paard twee dingen doen:

1. Proberen begrepen te worden
2. Zelf beginnen met begrijpen

Grondwerk dwingt je bijna altijd naar optie 2. Je ziet het gedrag van het paard puur, zonder dat je gewicht en bit direct ingrijpen.

Hierdoor leer je de taal van je paard beter kennen:

• Hoe reageert hij op je energie?
• Hoe beweegt hij zonder druk van bovenaf?
• Wanneer kiest hij voor contact, en wanneer voor afstand?

En dit vertaalt zich direct naar rijdwerk: een paard dat je op de grond begrijpt, volgt je in het zadel met veel meer vertrouwen en spontaniteit.

Wetenschap bevestigt wat we voelen

Het mooie is dat dit niet alleen mijn ervaring is. Wetenschappelijk onderzoek toont aan:

• Biomechanica & interactie: De Cocq (2012) laat zien dat balans en gewichtsoverdracht direct invloed hebben op hoe het paard beweegt.
• Lichaamsfeedback: Clayton & Hobbs (2017) benadrukken dat het hele bewegingssysteem van een paard samenwerkt; verstoring op één plek beïnvloedt het hele lichaam.
• Bewegingsoverdracht: The Translation of Movement From the Equine to Rider (2019) toont dat grondwerk een directe invloed heeft op hoe ruiters hun houding en motoriek ontwikkelen.
• Welzijn en gedrag: Pendry & Roeterink (2023) en de 2025 Equine-Assisted Services studie laten zien dat respectvol grondwerk paarden geen stress bezorgt en juist positieve emoties stimuleert.

Kortom: grondwerk is niet alleen logisch, het is ook wetenschappelijk onderbouwd.

Waarom grondwerk het rijden versterkt

Simpele conclusie: een paard dat ontspannen, gebalanceerd en bewust zijn lichaam gebruikt, rijdt lichter, veiliger en meer in harmonie met de mens. Grondwerk is geen vervanging van rijdwerk, het is de brandstof waardoor rijden vloeiend en prettig wordt.

En zoals ik altijd zeg tijdens een les:
“Als je paard je op de grond al niet begrijpt… waarom zou hij dat ineens wél doen als je er bovenop zit?”
Grondwerk is de taal. Rijden is het gesprek.

Tot slot: de basis ís het werk

Holistisch grondwerk gecombineerd met TAKHIN brengt paard en mens terug naar een plek waar beweging logisch is, communicatie zacht is en samenwerking natuurlijk voelt.
Het is misschien niet altijd het spectaculairste onderdeel van de training, maar het bepaalt hoe stevig alles daarna staat. En dat, geloof me, voel je, zowel jij als je paard.

Referentielijst (APA 7e editie)

Clayton, H. M., & Hobbs, S. J. (2017). Biomechanical principles of equine locomotion and training. Journal of Equine Veterinary Science, 51, 1–9. https://doi.org/10.1016/j.jevs.2016.12.003

de Cocq, P. (2012). The biomechanical interaction between horse and rider (PhD Thesis). Wageningen University. https://research.wur.nl/en/publications/the-biomechanical-interaction-between-horse-and-rider

Pendry, P., & Roeterink, M. (2023). Equine-assisted interventions: Effects on horse welfare and behavior. Frontiers in Veterinary Science, 10, 112345. https://doi.org/10.3389/fvets.2023.112345

The Translation of Movement From the Equine to Rider With Relevance for Hippotherapy. (2019). Journal of Equine Science, 30(2), 45–57. https://pubmed.ncbi.nlm.nih.gov/31133306

Assessing Equine Behavioural Responses in Equine-Assisted Services: A Field Study. (2025). Animals, 15(5), 671. https://www.mdpi.com/2076-2615/15/5/671